Yoksulluk Nafakası Nedir? Şartları, Süresi ve Hesaplama Kriterleri
Yoksulluk nafakası, boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen nafakadır. Talep şarttır, kusur değerlendirmesi yapılır ve süresiz olabilir. 2026 güncel yoksulluk nafakası rehberi.
Yoksulluk nafakası, boşanma davalarında en sık talep edilen nafaka türlerinden biridir. Yargıtay kararları tarandığında, boşanan çiftlerin önemli bir kısmında gündeme geldiği görülüyor. Buna rağmen yoksulluk nafakasının hukuki niteliği, şartları ve sınırları hâlâ müvekkillerimiz tarafından en çok sorulan konular arasında.
Bu yazıda yoksulluk nafakasının ne olduğunu, hangi şartlarda talep edilebileceğini, ne kadar süre devam ettiğini ve nasıl belirlendiğini dosya örnekleriyle birlikte ele alıyoruz.
Yoksulluk Nafakası Nedir?
Yoksulluk nafakası, boşanma sonucunda ekonomik olarak yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen nafaka türüdür. Türk Medeni Kanunu kapsamında düzenlenen bu nafakanın amacı, boşanma sonrası taraflardan birinin temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma düşmesini önlemektir.
Otomatik olarak verilmez. Belirli hukuki şartların oluşması ve talepte bulunulması gerekir.
Hukuki Dayanağı
Yoksulluk nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak şartıyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka talep edebilir.
Bu düzenleme, eşlerden birinin boşanma sonrası aniden yoksulluğa düşmesini engellemeyi ve boşanmanın getirdiği ekonomik dengesizliği kısmen telafi etmeyi amaçlar.
Yoksulluk Nafakasının Şartları
Bir kişinin yoksulluk nafakası alabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
Boşanma kararı verilmiş olmalıdır. Yoksulluk nafakası ancak boşanma sonrası gündeme gelir. Tedbir nafakası dava sürecinde uygulanır; yoksulluk nafakası ise kesinleşmiş boşanma kararından sonra hüküm ifade eder.
Yoksulluğa düşme riski olmalıdır. Kişinin boşanma sonrası temel ihtiyaçlarını kendi geliriyle karşılayamayacak duruma düşeceğinin somut olarak ortaya konması gerekir. Çalışabilecek durumda olan birinin çalışmaması tek başına yoksulluk sayılmaz; ancak çalışsa bile elde edeceği gelir yaşamını sürdürmeye yetmiyorsa yoksulluk hâli kabul edilebilir.
Kusur durumu. Nafaka talep eden eş, boşanmada diğer taraftan daha ağır kusurlu olmamalıdır. Eşit kusur hâlinde talep kabul edilebilir. Alacaklının ağır kusurlu olması hâlinde talep reddedilir. Yargıtay, ağır kusur değerlendirmesinde aldatma, şiddet, terk ve benzeri olguları titizlikle inceliyor.
Talep şartı. Hâkim, yoksulluk nafakasına kendiliğinden karar vermez. Talep edilmesi gerekir. Talep, boşanma davası içinde veya boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava ile ileri sürülebilir.
Yoksulluk Nafakası Ne Kadar Olur?
Yoksulluk nafakasının belirlenmesinde sabit bir miktar veya oran bulunmamaktadır. Hâkim;
- Tarafların gelir durumunu
- Çalışma gücünü
- Yaşam standartlarını
- Ekonomik ihtiyaçları
- Sosyal ve ekonomik durum araştırmasını
dikkate alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirler. Genel uygulamada nafaka, yükümlünün gelirinin belirli bir oranı olarak belirlenmekle birlikte, bu oran dosyadan dosyaya değişiyor. Yargıtay, yükümlünün gelirinin dörtte biri ile yarısı arasındaki bandı sıklıkla referans alıyor.
Bu nedenle her dava kendi özel koşullarına göre değerlendirilir. Net bir rakam vermek mümkün değildir.
Yoksulluk Nafakası Süresiz midir?
Yoksulluk nafakası süresiz olabilir ancak bu mutlak bir kural değildir. Aşağıdaki durumlarda nafaka sona erer:
Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi. Yeniden evlenme, nafakanın en sık sona erme sebebidir. Evlilik birliği kurulduğunda yoksulluk hâli kural olarak ortadan kalkar.
Taraflardan birinin ölümü. Nafaka yükümlüsü veya alacaklısının vefatı hâlinde nafaka sona erer.
Yoksulluk hâlinin ortadan kalkması. Alacaklı tarafın gelirinin artması, kendi işini kurması, kamusal bir haktan (emekli maaşı vb.) yararlanmaya başlaması hâlinde yoksulluk hâli kalkmış sayılabilir.
Nafaka yükümlüsünün ekonomik durumunun önemli ölçüde değişmesi. Yükümlünün gelirinin ciddi biçimde düşmesi hâlinde nafakanın azaltılması veya kaldırılması talep edilebilir.
Yoksulluk Nafakası Nasıl Artırılır?
Ekonomik koşulların değişmesi, enflasyon veya tarafların gelir durumundaki değişiklikler nedeniyle yoksulluk nafakasının artırılması talep edilebilir.
Bu durumda ayrı bir nafaka artırım davası açılması gerekir. Artırım davasında, ilk karara göre değişen koşullar somut delillerle ortaya konmalıdır.
Yoksulluk Nafakası ile İştirak Nafakası Arasındaki Fark
Yoksulluk nafakası eş lehine hükmedilir. Amacı, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eşin geçimini sağlamaktır. İştirak nafakası ise çocuk lehine hükmedilir. Amacı, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmasını sağlamaktır. Birbirinden bağımsız iki ayrı hukuki kurumdur; aynı dosyada ikisi birden talep edilebilir.
Bu ayrımı yapmayan dosyalarda hâkim, talepleri ayrı ayrı değerlendirmek zorundadır. İlgili ayrıntılı anlatım için İştirak Nafakası Nedir? başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
Yoksulluk Nafakası Hesaplama
Yoksulluk nafakasında matematiksel bir hesaplama formülü yoktur. Hâkim, tarafların gelir ve gider dengesini değerlendirerek hakkaniyet ilkesine göre karar verir. Genel değerlendirme kriterleri Nafaka Nasıl Hesaplanır? başlıklı ana rehberimizde ayrıntılı şekilde ele alınmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yoksulluk nafakası otomatik verilir mi?
Hayır. Mutlaka talep edilmesi gerekir. Hâkim re’sen yoksulluk nafakasına hükmedemez.
Çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Çalışıyor olsa bile elde ettiği gelir yaşamını sürdürmeye yetmiyorsa yoksulluk nafakası alabilir. Yargıtay, kazanç imkânı araştırması yapılarak gerçek gelir belirlendikten sonra karar verilmesi gerektiğini vurguluyor.
Yoksulluk nafakası ne kadar sürer?
Şartlar devam ettiği sürece sürebilir. Yeniden evlenme, ölüm, yoksulluk hâlinin ortadan kalkması veya yükümlünün ekonomik durumunun ciddi biçimde değişmesi hâllerinde sona erer.
Nafaka her yıl artar mı?
Mahkeme kararında artış oranı belirlenmişse otomatik artış uygulanabilir. Aksi hâlde artırım için ayrı dava açılması gerekir.
Sonuç
Yoksulluk nafakası, boşanma sonrası ekonomik dengenin korunmasını amaçlayan önemli bir nafaka türüdür. Ancak her olayın kendi şartları içinde değerlendirilmesi gerekir. Hâkim, tarafların ekonomik durumunu, kusur oranlarını ve yaşam standartlarını dikkate alarak karar verir.
Bu nedenle yoksulluk nafakası davalarında doğru hukuki strateji belirlemek büyük önem taşır. Akseki & Karcı Hukuk Bürosu olarak Afyonkarahisar merkezli çalışmamızda nafaka davalarında dosya bazlı hukuki destek sunuyoruz. İlk değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.