Afyonkarahisar İş Hukuku Avukatı
İşe İade ve Tazminat Rehberi
Afyonkarahisar'da iş hukuku süreçleri, işe iade davası, kıdem ve ihbar tazminatı ile iş kazası tazminatları hakkında bilinmesi gereken temel bilgiler.
İş Hukukunun Kapsamı, 4857 Sayılı İş Kanunu ve Afyonkarahisar İş Mahkemesi
İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisini düzenleyen hukuk dalıdır. Temel düzenleme 4857 sayılı İş Kanunu'dur; iş sözleşmesi, çalışma süreleri, ücret, fazla çalışma, izinler, fesih ve tazminat konuları bu kanunda yer alır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'ndaki hizmet sözleşmesine ilişkin hükümler de tamamlayıcı niteliktedir.
Afyonkarahisar'da iş uyuşmazlıkları, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca kurulan Afyonkarahisar İş Mahkemesi'nde görülür. Bu mahkemede dava açılmadan önce arabulucuya başvuru yapılması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Arabuluculuk görüşmesinin anlaşmazlıkla sonuçlanması halinde dava açılabilir.
İş sözleşmeleri kural olarak belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli iş sözleşmesi ise ancak objektif nedenlerin varlığı halinde yapılabilir (İş K. 11). Süreli sözleşmelerin yenilenmesi halinde de sözleşmenin belirsiz süreli hale dönüşmesi söz konusu olur.
İşe İade Davası Şartları ve Süreci (İş K. 18-21)
İş güvencesi, iş sözleşmesinin geçerli bir sebep olmaksızın feshedilmesine karşı işçiyi korur. İşe iade davası açabilmek için işçinin; işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor olması, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması ve en az altı aylık kıdeminin bulunması gerekir (İş K. 18).
Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve fesih sebebinin açık ve kesin bir şekilde belirtilmesi gerekir (İş K. 19). İşe iade davası, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde iş mahkemesinde açılır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.
Mahkemenin işe iade kararı vermesi halinde işçi, on iş günü içinde işe başlatılmayı talep etmelidir. İşverenin işe başlatmaması durumunda işçiye iş güvencesi tazminatı (en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında) ve boşta geçen süreye ilişkin en çok dört aylık ücret ve diğer hakları ödenir (İş K. 21).
Kıdem Tazminatı ve İhbar Tazminatı Şartları
Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde en az bir yıl kesintisiz çalışması ve iş sözleşmesinin belirli şekillerde sona ermesi halinde, çalışılan her yıl için otuz günlük ücret tutarında ödenir. İşverenin haklı sebep olmaksızın feshi, işçinin haklı nedenle feshi, askerlik, emeklilik ve kadın işçinin evliliği gibi durumlar kıdem tazminatına hak kazandırır (İş K. 14).
İhbar tazminatı, iş sözleşmesinin ihbar öneli tanınmadan feshedilmesi halinde ödenir. İhbar süreleri kıdeme göre belirlenir: altı aydan bir buçuk yıla kadar dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar altı hafta, üç yıldan fazla kıdem için sekiz haftadır (İş K. 17).
Kıdem tazminatında her yıl için otuz günlük ücret esas alınır; ancak ödenecek tutar, belirlenen tavanı aşamaz. Tazminata esas ücret, işçinin aldığı son ücret üzerinden hesaplanır ve ücrete eklenen düzenli ödemeler de hesapta dikkate alınır.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tazminatı
İş kazası, işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen ve işçiyi bedenen veya ruhen etkileyen olaydır (İş K. 13). İşveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğünü ihlal etmişse, meydana gelen zarardan kusuru oranında sorumlu tutulur.
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işçi veya hak sahipleri; maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Maddi zarar hesabında SGK tarafından bağlanan gelirler mahsup edilir, kalan bakiye zarar işverenin kusur oranına göre belirlenir.
Bu davalarda zamanaşımı süresi on yıldır. Afyonkarahisar'da başta gıda ve mermer iş kolları olmak üzere çeşitli sektörlerde yaşanan iş kazalarında, olay tutanağı ve SGK kayıtlarının eksiksiz temin edilmesi dava sürecini doğrudan etkiler.
Mobbing, Haksız Fesih ve İşçi Alacaklarının Takibi
Psikolojik taciz (mobbing), işyerinde sistematik biçimde yıldırma, dışlama ve sindirmeye yönelik davranışları ifade eder. İşverenin işçiyi koruma yükümlülüğü, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesinde düzenlenmiştir. Mobbing; tanık beyanları, yazışmalar, sağlık raporları ve mesaj kayıtları gibi delillerle ispatlanabilir.
İş sözleşmesinin haksız feshi halinde işçi; işe iade davası açma hakkını kullanabileceği gibi, kıdem ve ihbar tazminatı ile kullanılmayan yıllık izin ücretlerini de talep edebilir. Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacakları da belgelerle ispat edildiği ölçüde hüküm altına alınır (İş K. 41-44, 53).
İş Kanunu'ndan doğan alacakların zamanaşımı süresi beş yıldır. Dava açılmadan önce arabuluculuk şartının yerine getirilmesi, işçi alacaklarının takibinde dikkat edilmesi gereken ilk adımdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İşe iade davası açma şartları nelerdir?+
Kıdem tazminatına hak kazanma şartları nelerdir?+
İhbar süreleri ne kadardır?+
İş kazasında tazminat nasıl hesaplanır?+
Mobbing nedir, nasıl ispatlanır?+
İş Hukuku Süreçlerinizle İlgili
Bilgi Almak İster misiniz?
Somut hukuki durumunuz hakkında bilgi almak için Afyonkarahisar merkez ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.