Vadesi gelen bir senedin ödenmemesi halinde, kanuni şartlar oluşmuşsa noter aracılığıyla ödememe protestosu düzenlenebilir. Senet protestosu, ödemenin yapılmadığının resmi olarak tespit edilmesini sağlar ve özellikle cirantalar gibi senetten sorumlu diğer kişilere başvurulması bakımından önem taşır. Ancak protesto ile icra takibi aynı işlem değildir. Her senet alacağında icra takibine başlamak için mutlaka protesto çekilmesi gerektiği söylenemez.
Senet Protestosu Nedir?
Senet protestosu, vadesinde ödenmeyen bonoya ilişkin ödememenin resmi bir belgeyle tespit edilmesidir. Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen protesto hükümleri, ilgili hükümler aracılığıyla bonolar bakımından da uygulanır.
Protestonun en önemli işlevlerinden biri, şartları varsa alacaklının senedi ciro eden kişilere başvurma hakkını korumasıdır. Bu nedenle senedin yalnızca düzenleyene karşı mı, yoksa cirantalar gibi diğer sorumlulara karşı da mı ileri sürüleceği önemlidir.
Senet Ne Zaman Protesto Edilir?
Belirli bir vadede ödenmesi gereken bono bakımından ödememe protestosu, kural olarak ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmelidir. Sürelerin kaçırılması, özellikle cirantalara başvuru hakkı bakımından sonuç doğurabilir.
Bununla birlikte senet üzerindeki kayıtlar, tarafların sıfatları ve somut olayın özellikleri değerlendirilmeden kesin bir sonuca varılmamalıdır. Senette “protestosuz” veya “gidersiz” kaydının bulunması da ayrıca incelenmelidir.
Senet Protestosu Çekilmezse Ne Olur?
Protesto çekilmemesinin sonucu, alacağın kimden talep edildiğine ve senedin özelliklerine göre değişir. Özellikle cirantalara başvuru bakımından protesto ve diğer kanuni yükümlülükler önem taşır.
Buna karşılık protesto çekilmemiş olması, her durumda asıl borçluya karşı alacağın talep edilemeyeceği anlamına gelmez. Borçlunun sıfatı, senetteki kayıtlar ve uygulanacak kanun hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Protestolu Senet Nasıl Kaldırılır?
Senet protesto edildikten sonra borcun ödenmesi, protestonun geçmişte düzenlenmiş olduğu gerçeğini ortadan kaldırmaz. Ancak ödeme sonrasında, ilgili kayıtların güncellenmesi ve senedin ödenmiş olduğunun belgelenmesi gerekir.
Borçlu açısından izlenebilecek yol genel olarak şöyledir:
- Senedin kimde olduğunu ve tahsil için bankaya verilip verilmediğini öğrenmek.
- Senet bedeli ile varsa faiz ve masrafları netleştirmek.
- Ödemeyi, alacaklı veya tahsil yetkisi bulunan kişi ya da kuruma belge karşılığında yapmak.
- Ödeme belgesini ve senedin iadesini güvence altına almak.
- Senet bankaya bildirilmişse, ilgili kaydın güncellenmesi için bankayla iletişim kurmak.
Ödeme yapılmış olmasına rağmen kayıtlarda hata bulunuyorsa, kaydı bildiren kuruluşla iletişime geçilerek düzeltme talep edilmesi gerekebilir.
Protestolu Senet Sicilde Ne Kadar Kalır?
Protestolu senet bilgileri, belirli koşullarda Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi raporlarında yer alabilir. Risk Merkezi'nin açıklamalarına göre senet bilgileri arasında protestolu senetler ve ödememe protestosu kaldırılan senetler de bulunur. Raporda geçmişe ilişkin kayıtların gösterilmesi, borcun hala ödenmediği anlamına tek başına gelmez.
Kayıtların ne kadar süreyle görüntülenebileceği ve hangi durumda güncelleneceği, ilgili bildirim kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Borcun ödenmesi halinde protestonun geçmişte çekilmiş olması ile kaydın güncel durumu birbirinden ayrılmalıdır.
Senet Protestosu ile İcra Takibi Arasındaki Fark
Protesto, ödememenin resmi olarak tespit edilmesine yönelik bir işlemdir. İcra takibi ise alacağın devletin icra organları aracılığıyla tahsil edilmesini amaçlar.
Vadesi gelmiş ve ödenmemiş bir bono için, gerekli koşullar mevcutsa kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatılabilir. Ancak protesto gerekip gerekmediği, özellikle cirantalara başvurulup başvurulmayacağına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için “Bono Takibi Nasıl Yapılır?” ve “Senet Ödenmezse Ne Olur?” başlıklı yazılarımız da incelenebilir.
Senet Protestosunda Nelere Dikkat Edilmeli?
Senet protestosu sürecinde vade tarihi, protesto süresi, senedi elinde bulunduran kişinin sıfatı ve senetteki kayıtlar önem taşır. Borcun ödenmesi halinde de ödeme belgesinin saklanması ve varsa kayıtların güncellenmesi gerekir.
Afyonkarahisar'da yürütülen senet ve icra uyuşmazlıklarında da senedin kendisi, ciro zinciri ve yapılan işlemlerin tarihleri birlikte incelenmelidir. Her olayın hukuki sonucu aynı olmadığından, somut belgelere göre değerlendirme yapılması önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Senet protestosu kaç günde çekilir?
Belirli vadeli bonolarda kural olarak ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde protesto çekilmesi gerekir. Somut olayda uygulanacak hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.
Protestolu senet ödenirse protesto silinir mi?
Ödeme, protestonun geçmişte düzenlenmiş olduğu gerçeğini ortadan kaldırmaz. Ancak ilgili kaydın ödemeyi gösterecek şekilde güncellenmesi gerekebilir.
Protesto çekilmeden icra takibi yapılabilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre mümkün olabilir. Protestonun gerekip gerekmediği, özellikle alacağın asıl borçluya mı yoksa cirantalara mı yöneltileceğine göre değerlendirilmelidir.
Protestolu senet kredi almaya engel olur mu?
Protestolu senet kaydı, finans kuruluşlarının değerlendirmelerinde dikkate alınabilir. Ancak tek başına her durumda kredi verilmesini engellediği söylenemez; karar ilgili kuruluşun değerlendirmesine bağlıdır.
Sonuç
Senet protestosu, vadesinde ödenmeyen bonoda ödememenin resmi olarak tespit edilmesini sağlayan ve özellikle diğer senet sorumlularına başvuru bakımından önem taşıyan bir işlemdir. Protesto sürelerinin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden vade ve başvuru tarihleri dikkatle takip edilmelidir.
Borcun ödenmesi halinde ödeme belgelerinin saklanması ve varsa Risk Merkezi kayıtlarının güncel durumunun kontrol edilmesi gerekir. Senet protestosu ile icra takibi farklı işlemler olduğundan, hangi hukuki yolun izleneceği senedin özelliklerine ve somut olaya göre belirlenmelidir.