Bono veya emre yazılı senet, belirli bir bedelin kayıtsız ve şartsız ödenmesini içeren ve kanunda düzenlenen şartları taşıyan bir kambiyo senedidir. Vadesinde ödenmeyen bir bono bakımından, şartları bulunuyorsa kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi yapılabilir. Ancak takip başlatılmadan önce bononun geçerli olup olmadığı ve kambiyo senedi niteliğini taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.
Bono takibinde senedin şekil şartları, vade tarihi, tarafların sıfatları ve takip süreleri önem taşır. Özellikle borçlu açısından icra ödeme emrinin tebliğinden sonra kullanılabilecek itiraz ve şikayet yollarının süreleri oldukça önemlidir.
Bono Nedir?
Bono, uygulamada emre yazılı senet olarak da kullanılan bir kambiyo senedidir. Bonoda düzenleyen kişi, belirli bir bedeli belirli bir kişiye veya onun emrine ödemeyi kayıtsız ve şartsız olarak taahhüt eder.
Bir belgenin bono olarak kabul edilebilmesi için Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen zorunlu unsurları taşıması gerekir.
TTK m. 776'ya göre bonoda temel olarak;
- "Bono" veya "emre yazılı senet" ibaresi,
- Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi,
- Vade,
- Ödeme yeri,
- Lehtarın adı,
- Düzenlenme tarihi ve yeri,
- Düzenleyenin imzası
bulunmalıdır.
Ancak kanunda bazı eksik unsurlar bakımından özel düzenlemeler de bulunmaktadır. Örneğin vadesi gösterilmeyen bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bono olarak kabul edilir.
Bono Takibi Nedir?
Vadesi geldiği halde ödenmeyen bir bono için alacaklının başvurabileceği hukuki yollardan biri icra takibidir.
Bono gerekli şartları taşıyorsa, alacaklı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatabilir. Bu takip, genel haciz yolundan farklı kurallara tabidir.
Takibin bu özel yoldan yapılabilmesi için öncelikle senedin kambiyo senedi niteliğinde olması gerekir. Kambiyo senedi niteliği bulunmayan bir belgenin bu takip yoluyla icraya konulması halinde borçlu tarafından şikayet yoluna başvurulması gündeme gelebilir.
Bono İcra Takibi Nasıl Başlatılır?
Bono alacağının vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, şartları oluşmuşsa icra dairesine başvurarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatabilir.
Takibin dayanağını bono oluşturur. İcra müdürlüğü tarafından takip işlemleri yürütülür ve borçluya ödeme emri gönderilir.
Bu aşamada bononun üzerinde yer alan bilgiler ile icra takip talebindeki bilgilerin uyumlu olması önemlidir. Bono üzerindeki bedel, vade, lehtar ve düzenleyen gibi unsurların doğru değerlendirilmesi gerekir.
Bono Takibinde Borçlu Ne Yapabilir?
Bono nedeniyle kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlunun, somut olayın özelliklerine göre borca veya imzaya itiraz etmesi ya da kambiyo senedinin niteliğine ilişkin şikayette bulunması mümkün olabilir.
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda bazı itiraz ve şikayetler bakımından ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 günlük süre öngörülmüştür. Bu nedenle ödeme emrinin tebliğ tarihi dikkatle takip edilmelidir.
Özellikle;
- Borcun bulunmadığı,
- Borcun ödendiği,
- İmzanın borçluya ait olmadığı,
- Senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığı,
- Takip şartlarının oluşmadığı
gibi iddiaların hangi hukuki yolla ve hangi sürede ileri sürülebileceği somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.
Bono Takibinde İmza İtirazı
Bonodaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlunun, bu iddiasını kanunda öngörülen usule uygun şekilde ileri sürmesi gerekir.
İmza itirazı, özellikle kambiyo senetlerine mahsus takiplerde önemli sonuçlar doğurabileceğinden, ödeme emrinin tebliğinden itibaren başlayan sürelerin kaçırılmaması gerekir.
İmzanın kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık bulunması halinde dosyanın niteliğine göre bilirkişi incelemesi de gündeme gelebilir.
Bono Takibinde Haciz Süreci
Bono nedeniyle başlatılan icra takibinin kesinleşmesi ve borcun ödenmemesi halinde alacaklı haciz talep edebilir.
Borçlunun;
- Banka hesapları,
- Araçları,
- Taşınır malları,
- Taşınmazları,
- Üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları
kanuni şartlar çerçevesinde hacze konu olabilir.
Bu nedenle bono düzenlenmiş olması tek başına haciz anlamına gelmediği gibi, icra takibinin başlatılması da borcun hemen tahsil edildiği anlamına gelmez. Takipteki aşamalar ve borçlunun malvarlığı ayrıca değerlendirilir.
Bono Geçersizse Ne Olur?
Bononun kanunda aranan zorunlu unsurları taşımaması, her durumda belgenin hiçbir hukuki değer taşımadığı anlamına gelmez. Ancak senedin kambiyo senedi niteliğinin bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
TTK m. 777, bonoda bulunması gereken unsurların eksik olması halinde uygulanacak kuralları düzenlemektedir. Bazı eksiklikler kanundaki tamamlayıcı hükümler sayesinde bononun kambiyo senedi niteliğini korumasına imkan verebilir.
Bu nedenle bir senette herhangi bir bilginin eksik olması halinde doğrudan "senet geçersizdir" sonucuna varmak doğru değildir.
Bono Takibinde Zamanaşımı
Bono alacaklarında zamanaşımı da takip bakımından önem taşıyan konulardan biridir.
Kambiyo senedinden doğan talebin kime karşı yöneltildiği, tarafların senetteki sıfatları ve senedin vadesi zamanaşımı bakımından değerlendirilmelidir.
Bu nedenle yalnızca bononun düzenlenme tarihine bakılarak zamanaşımı hesabı yapılması doğru değildir. Vade tarihi ve senette yer alan tarafların hukuki konumu birlikte değerlendirilmelidir.
Afyon'da Bono ve Senet İcra Takibi
Bono alacağının tahsili amacıyla icra takibi başlatılırken senedin kambiyo senedi niteliğinde olup olmadığı, zorunlu unsurları ve takip şartları birlikte incelenmelidir.
Afyon'da avukat desteğiyle yürütülen bono ve senet uyuşmazlıklarında da yalnızca icra takibinin başlatılması değil, senedin hukuki niteliği ve borçlunun olası itirazları bakımından dosyanın önceden değerlendirilmesi önemlidir.
Özellikle Afyon icra avukatı arayışında olan kişiler açısından, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunun kendine özgü süre ve usullerinin bulunması nedeniyle icra dosyasının zamanında incelenmesi hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşır.
Büromuzun deneyimlerine göre bono uyuşmazlıklarında senedin kendisi kadar, senede dayalı icra dosyasındaki işlemlerin ve tebliğ tarihlerinin de dikkatle incelenmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Bono takibi nasıl yapılır?
Vadesinde ödenmeyen ve kambiyo senedi niteliğini taşıyan bono için şartları oluştuğunda kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir.
Bono için icra takibi başlatılabilir mi?
Evet. Bono kanuni şartları taşıyorsa ve vadesinde ödenmemişse alacaklı tarafından kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapılabilir.
Bono takibine kaç gün içinde itiraz edilir?
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda bazı itiraz ve şikayetler bakımından ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 günlük süre uygulanır. Ancak başvurunun türüne göre süre ve hukuki yol ayrıca değerlendirilmelidir.
Bonoda imza bana ait değilse ne yapılabilir?
İmzanın borçluya ait olmadığı iddiası, kambiyo takibinde kanunda öngörülen usul ve süreler içerisinde ileri sürülebilir. Somut olayın özelliklerine göre imza incelemesi yapılması da gündeme gelebilir.
Bononun bir unsuru eksikse icra takibi yapılabilir mi?
Eksik unsurun ne olduğu önemlidir. TTK, bazı eksiklikler bakımından tamamlayıcı hükümler öngörmektedir. Bu nedenle senedin bütün olarak incelenmesi gerekir.
Sonuç
Bono, kanunda düzenlenen şartları taşıması halinde kambiyo senedi niteliğinde olan ve alacağın tahsilinde güçlü bir hukuki araç sağlayabilen bir belgedir. Vadesinde ödenmeyen bono için şartları oluştuğunda kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir.
Bono takibinde senedin zorunlu unsurları, vade tarihi, zamanaşımı, icra ödeme emrinin tebliği ve borçlunun itiraz imkanları birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle kambiyo takibinde bazı başvurular için kısa süreler bulunması nedeniyle sürecin gecikmeden incelenmesi önemlidir.
Afyon avukat desteğiyle yürütülen bono ve icra uyuşmazlıklarında da dosyanın yalnızca takip aşamasıyla sınırlı değerlendirilmemesi; senedin geçerliliği, alacağın dayanağı ve olası itirazların birlikte ele alınması gerekir. Afyonkarahisar'da icra ve iflas hukuku alanında yürütülen çalışmalarda, somut dosyanın belgeleri ve takip süreci üzerinden değerlendirme yapılması, hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.