Velayetin değiştirilmesi davası, mevcut velayet düzenlemesinin artık çocuğun üstün yararına hizmet etmediği hallerde açılan bir davadır. Velayet kararı kesin nitelikte değildir; şartların değişmesi halinde her zaman yeniden değerlendirmeye açıktır. Burada esas olan, anne ya da babanın talebi değil, çocuğun bugünkü ve gelecekteki menfaatidir.
Velayetin değiştirilmesi talebinde bulunabilmek için, önceki velayet kararından sonra önemli ve kalıcı nitelikte bir değişikliğin ortaya çıkmış olması gerekir. Velayet sahibi ebeveynin çocuğun bakım ve eğitimini ihmal etmesi, çocuğun fiziksel ya da duygusal gelişimini olumsuz etkileyecek davranışlarda bulunması, yaşam koşullarının ağır şekilde bozulması ya da çocuğun artık diğer ebeveyn yanında daha sağlıklı bir ortamda yetişebileceğinin somut şekilde ortaya konulması bu kapsamda değerlendirilir.
Bu davada mahkeme; sosyal inceleme raporu, pedagog ve psikolog görüşleri ile gerekirse ayırt etme gücüne sahip çocuğun beyanını alarak kapsamlı bir değerlendirme yapar. Çocuğun görüşü dikkate alınır ancak tek başına belirleyici değildir; önemli olan bu görüşün özgür iradeye dayanması ve çocuğun yararıyla örtüşmesidir.
Sonuç olarak velayetin değiştirilmesi davası, anne ya da babanın geçmişteki haklılığına değil, bugünkü şartlarda çocuğun nerede daha güvende ve sağlıklı olacağına odaklanan bir davadır. Mahkeme, tüm bu unsurları birlikte değerlendirerek çocuğun üstün yararına uygun yeni bir velayet düzenlemesi yapar.
